Onlinenewstime.com : คณะกรรมการโรคติดต่อแห่งชาติ เห็นชอบศึกษาความเหมาะสมในการกำหนด “โรคไวรัสฮันตา” เป็นโรคติดต่ออันตราย หลังทั่วโลกจับตาโรคอุบัติใหม่จากสัตว์สู่คนที่มีอัตราป่วยตายสูง
ย้ำขณะนี้ไทยมีมาตรการเฝ้าระวัง ประเมินความเสี่ยงยังต่ำแต่ต้องเฝ้าระวัง พร้อมแต่งตั้ง คกก.ด้านวิชาการ 8 คน ให้คำแนะนำการประกาศหรือยกเลิก “เขตติดโรค-โรคระบาด” ขับเคลื่อน “วัคซีน” สำคัญสูงสุด ปี 2569-2571 ให้เร่งบรรจุวัคซีนรวม 6 โรค จัดแคมเปญฉีดวัคซีน HPV 9 สายพันธุ์ ส่งเสริม อปท.จัดหาวัคซีนที่ไม่อยู่ในสิทธิขั้นพื้นฐาน ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ รวมถึงไฟเขียวจัดตั้งด่านควบคุมโรคติดต่อระหว่างประเทศเพิ่มอีก 3 ด่าน
วันนี้ (8 พฤษภาคม 2569) ที่กระทรวงสาธารณสุข จ.นนทบุรี นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข เป็นประธานการประชุมคณะกรรมการโรคติดต่อแห่งชาติ ครั้งที่ 1/2569 โดยมี นพ.สมฤกษ์ จึงสมาน ปลัดกระทรวงสาธารณสุข นพ.มณเฑียร คณาสวัสดิ์ อธิบดีกรมควบคุมโรค และกรรมการจากภาคส่วนต่างๆ เข้าร่วมประชุม โดยนายพัฒนากล่าวว่า วันนี้ที่ประชุมได้พิจารณาเห็นชอบ 4 เรื่อง ดังนี้
1. แนวทางรองรับสถานการณ์ “ไวรัสฮันตา” เชื่อมโยงกับเรือสำราญในเส้นทางแถบมหาสมุทรแอตแลนติกใต้ โดยมอบหมายให้กรมควบคุมโรคประสานผู้เชี่ยวชาญที่เกี่ยวข้องดำเนินการศึกษาความเหมาะสมในการกำหนดโรคติดเชื้อไวรัสฮันตาเป็นโรคติดต่ออันตรายตาม พ.ร.บ.โรคติดต่อ พ.ศ. 2558 และจัดทำการประเมินความเสี่ยง ข้อเสนอทางวิชาการ
ตลอดจนเตรียมความพร้อมระบบเฝ้าระวัง ห้องปฏิบัติการ แนวทางตอบโต้ภาวะฉุกเฉิน และการสื่อสารความเสี่ยงต่อประชาชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อรองรับการดำเนินมาตรการเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรคตามกฎหมายได้อย่างเหมาะสม สอดคล้องกับระดับความเสี่ยงและทันต่อสถานการณ์
เนื่องจากเป็นโรคอุบัติใหม่/อุบัติซ้ำจากสัตว์สู่คนที่มีความรุนแรงสูง คือมีอาการปอดอักเสบ หายใจล้มเหลว และไตวายเฉียบพลัน มีอัตราป่วยตายสูงประมาณ 30-40% มีรายงานการแพร่ระหว่างคนในบางสายพันธุ์ เกี่ยวข้องกับการเดินทางระหว่างประเทศ ยังไม่มีการรักษาจำเพาะและไม่มีวัคซีนใช้แพร่หลายทั่วโลก
“สำหรับประเทศไทยยังไม่พบการระบาดในประเทศ มีข้อมูลวิจัยพบสัตว์ฟันแทะที่เป็นพาหะของเชื้อ ขณะนี้มีมาตรการที่ดำเนินการ คือ ด่านควบคุมโรคติดต่อระหว่างประเทศได้เข้มงวดเฝ้าระวังผู้เดินทางจากพื้นที่ที่มีรายงานโรค ประสานข้อมูลกับสายการบิน ท่าเรือ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ติดตามสถานการณ์ระหว่างประเทศอย่างใกล้ชิด , ระบบเฝ้าระวังภายในประเทศ ได้แจ้งเตือนหน่วยบริการสาธารณสุขทั่วประเทศ เพิ่มการคัดกรองและสอบสวนโรค เน้นผู้มีประวัติสัมผัสสัตว์ฟันแทะหรือเดินทางจากพื้นที่เสี่ยง
การเฝ้าระวังทางห้องปฏิบัติการ โดยไทยมีศักยภาพรองรับการตรวจวินิจฉัยไวรัสฮันตา , การสื่อสารความเสี่ยง สื่อสารข้อมูลข้อเท็จจริงต่อประชาชนอย่างต่อเนื่อง เน้นย้ำว่าไม่ได้แพร่ติดต่อง่ายเหมือนโควิด 19 หรือไข้หวัดใหญ่ แนะนำป้องกันตนเองจากการสัมผัสสัตว์ฟันแทะและสิ่งปนเปื้อน และการประเมินความเสี่ยง ประชาชนทั่วไปมีควาเมสี่ยงต่ำ เชิงระบบสาธารณสุขต้องเฝ้าระวัง” นายพัฒนากล่าว
2. การแต่งตั้งคณะกรรมการด้านวิชาการ ตาม พ.ร.บ.โรคติดต่อ พ.ศ. 2558 จำนวน 8 ท่าน จากผู้ทรงคุณวุฒิและผู้เชี่ยวชาญด้านโรคติดต่อและสาธารณสุข เพื่อสนับสนุนการดำเนินงานป้องกันควบคุมโรคของประเทศ โดยมีหน้าที่ให้คำแนะนำแก่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขในการประกาศหรือยกเลิกเขตติดโรค และให้คำแนะนำต่ออธิบดีกรมควบคุมโรคในการประกาศหรือยกเลิกการกำหนดโรคระบาด รวมถึงปฏิบัติหน้าที่อื่นตามที่คณะกรรมการโรคติดต่อแห่งชาติมอบหมาย
3. นโยบายการขับเคลื่อนวัคซีนลำดับความสำคัญสูงสุด (First Priority)ปี 2569 – 2571 ซึ่งมี 3 เรื่อง ได้แก่
1) เร่งบรรจุวัคซีนรวม 6 โรค DTwP-HB-Hib-IPV (คอตีบ, บาดทะยัก, ไอกรน, ตับอักเสบบี, โปลิโอ, เยื่อหุ้มสมองอักเสบจากเชื้อ Hib) และวัคซีน Tdap ป้องกัน 3 โรค (บาดทะยัก คอตีบ และไอกรน) เข้าชุดสิทธิประโยชน์ปี 69 สำหรับเด็กและวัยรุ่น
2) จัดแคมเปญฉีดวัคซีน HPV 9 สายพันธุ์ (2 โดส) ให้ผู้หญิงอายุ 21-26 ปี ในช่วงปีงบประมาณ 2569 – 2570
3) ส่งเสริมให้ อปท. จัดหาวัคซีนที่ยังไม่อยู่ในสิทธิพื้นฐาน เพื่อเพิ่มการเข้าถึงวัคซีนในระดับพื้นที่ ครอบคลุมทั้งเด็กและผู้ใหญ่ โดยกลุ่มเด็กและวัยรุ่น คือ วัคซีนรวม 6 โรค, วัคซีน Tdap และวัคซีนไข้เลือดออก ส่วนกลุ่มผู้ใหญ่อายุ 18 ปีขึ้นไป คือ วัคซีน 4 ชนิด (HPV, ตับอักเสบบี, ไข้เลือดออก และวัคซีนป้องกันปอดอักเสบ)
4. เห็นชอบการจัดตั้งด่านควบคุมโรคติดต่อระหว่างประเทศเพิ่มเติม เพื่อยกระดับการเฝ้าระวังและป้องกันโรคให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น จำนวน 3 ด่าน ได้แก่ จุดผ่านแดนถาวรสะพานมิตรภาพ 5 (บึงกาฬ-บอลิคำไซ) จ.บึงกาฬ , จุดผ่านแดนถาวรบ้านปากแซง จ.อุบลราชธานี และจุดผ่านแดนถาวรบ้านคกไผ่ จ.เลย
นอกจากนี้ ได้มีการติดตามการดำเนินงานเรื่องที่สำคัญ ได้แก่ การรับทราบความก้าวหน้าแนวทางการเชื่อมโยงข้อมูลสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค โดยได้กำหนดช่องทางการรายงานข้อมูลตามประเภทสถานพยาบาล ได้แก่ ระบบ MOPH PHR สำหรับโรงพยาบาลรัฐ ระบบ Semi-offline สำหรับโรงพยาบาลเอกชน และระบบหมอพร้อมสเตชั่นสำหรับคลินิกเอกชน
ปัจจุบัน (มกราคม 2569) มีหน่วยบริการส่งข้อมูลเข้าระบบแล้ว 4,690 แห่ง จาก 12,229 แห่ง คิดเป็นร้อยละ 38.35 โดยโรงพยาบาลชุมชนมีสัดส่วนการรายงานสูงสุดถึงร้อยละ 95 ขณะนี้อยู่ในระยะที่ 3 ของการดำเนินงาน (เมษายน–ธันวาคม 2569)
ซึ่งมุ่งขยายการครอบคลุมไปยังหน่วยบริการนอกสังกัดกระทรวงสาธารณสุขและภาคเอกชน พร้อมทั้งนำร่องระบบที่เกี่ยวข้อง โดยตั้งเป้าหมายประกาศใช้งานทั่วประเทศในวันที่ 1 มกราคม 2570
รวมถึงติดตามสถานการณ์โรคติดต่อสำคัญอย่างใกล้ชิด 6 โรคสำคัญ พร้อมขอความร่วมมือประชาชนปฏิบัติตามมาตรการป้องกันอย่างเคร่งครัด ได้แก่ โรคไข้หวัดใหญ่ ซึ่งอยู่ในช่วงรณรงค์ฉีดวัคซีนประจำปี โดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยง เช่น เด็กเล็กและผู้มีโรคประจำตัว,
โรคหัด แม้แนวโน้มลดลงแต่ยังพบการระบาดเป็นกลุ่มก้อน จึงควรเร่งรัดการฉีดวัคซีนให้ครบตามเกณฑ์ , โรคไวรัสตับอักเสบเอ ให้ความสำคัญกับสุขาภิบาลอาหารและน้ำเพื่อป้องกันการปนเปื้อน , โรคซิฟิลิสแนวโน้มเพิ่มขึ้นในกลุ่มวัยรุ่นและวัยเจริญพันธุ์ จึงควรป้องกันด้วยการใช้ถุงยางอนามัยและเข้ารับการตรวจคัดกรอง
โรคไข้หูดับมีความเสี่ยงจากการบริโภคหมูดิบหรือสุก ๆ ดิบ ๆ และการสัมผัสเนื้อหมูสด และโรคเมลิออยโดสิส (โรคไข้ดิน) พบในผู้ที่สัมผัสดินและน้ำโดยตรง โดยเฉพาะเกษตรกรและผู้ป่วยเบาหวาน หากมีอาการผิดปกติ เช่น ไข้สูง หูอื้อ หรืออาการรุนแรงหลังสัมผัสปัจจัยเสี่ยง ควรรีบพบแพทย์โดยเร็วเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนรุนแรงและลดการแพร่กระจายของโรค
ด้าน นพ.มณเฑียรกล่าวว่า โรคไวรัสฮันตาเป็นโรคติดต่อจากสัตว์สู่คนโดย Hantavirus มีพาหะนำโรคคือสัตว์ฟันแทะ เช่น หนู การติดต่อคือการสัมผัสปัสสาวะ อุจจาระ และน้ำลายของสัตว์ฟันแทะที่ฟุ้งกระจายในอากาศหรือสัมผัสสารคัดหลั่งจากสัตว์ที่ติดเชื้อแล้วมาสัมผัสแผลบนผิวหนังหรือเยื่อบุของร่างกาย เช่น ตา จมูก ปาก เป็นต้น
โดยทั่วไปไม่ติดต่อจากคนสู่คน ยกเว้นบางสายพันธุ์ที่พบได้น้อยมาก จากการสัมผัสใกล้ชิดเป็นเวลานาน มีระยะฟักตัว 1-8 สัปดาห์หลังสัมผัสเชื้อ โดยอาการแบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ
1. กลุ่ม Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome (HFRS) ก่ออาการไตวายหรือเลือดออก พบในยุโรปและเอชีย ผู้ป่วยมีอาการไข้ ปวดศีรษะรุนแรง ปวดหลัง ปวดท้อง คลื่นไส้ อาจมีความดันต่ำ เลือดออกและไตวายเฉียบพลัน อัตราป่วยตายต่ำร้อยละ 1-15
และ 2. กลุ่มอาการ Hantavirus Pulmonary Syndrome (HPS) ก่ออาการโรคปอดรุนแรง พบในทวีปอเมริกา อาการเริ่มต้นคือ ไข้ อ่อนเพลีย ปวดกล้ามเนื้อ ต่อมาประมาณ 4-10 วัน มีอาการไอ หายใจลำบาก แน่นหน้าอก อัตราป่วยตายสูง ร้อยละ 20-40 อาจถึงร้อยละ 50