Krungthai COMPASS เผยวิกฤตยานยนต์ไทย “ผลิตน้อยกว่าขาย” 4 ปีซ้อน โรงงานใช้กำลังผลิตเหลือ 51% แรงงานเสี่ยง 1.26 แสนคน

อุตสาหกรรมยานยนต์ไทยกำลังเผชิญช่องว่างระหว่างยอดผลิตกับยอดขายเกือบปีละ 1 แสนคัน ขณะที่อัตราการใช้กำลังการผลิตลดเหลือ 51% Krungthai COMPASS ชี้แรงกดดันจากรถยนต์ไฟฟ้านำเข้าจากจีนและฐานผลิตที่ยังพึ่งพารถเครื่องยนต์สันดาป อาจทำให้ไทยเสียส่วนแบ่งตลาด และเพิ่มความเสี่ยงต่อการจ้างงาน หากผู้ผลิตปรับตัวสู่ยุค NEV ไม่ทัน

Key Highlights:

  • อุตฯ ยานยนต์ไทยเผชิญปัญหา “Production-Sales gap”หรือ “ผลิตน้อยกว่าขาย” อย่างต่อเนื่องเป็นปีที่ 4 ติดต่อกันสะท้อนจาก ยอดผลิตรถยนต์เฉลี่ยในปี 2566-69 คาดว่าอยู่ที่ปีละ 1.55 ล้านคัน ต่ำกว่ายอดขาย (นับรวม          ในประเทศและส่งออก)ที่ปีละ 1.64 ล้านคัน อยู่ถึงเกือบปีละ 1 แสนคัน
  • ภาวะดังกล่าวส่งผลให้โรงงานผลิตรถยนต์ในไทยมี CAPU ลดจาก 75% ในปี 2565 เหลือเพียง 51% ในช่วง 8M/69 สอดคล้องไปกับเครื่องชี้ภาวะการผลิต จากรายการ “COGM” ในงบการเงิน ที่ยืนยันว่าใน 5 ปีที่ผ่านมา ผู้ประกอบการอุตฯ ยานยนต์มีการผลิตลดลง -10%
  • Krungthai COMPASS ประเมิน 2 แรงกดดันหลักต่อภาคการผลิตรถยนต์ของไทย ได้แก่ 1) รถยนต์ไฟฟ้าจากจีนถูกนำเข้ามาแข่งขันกับรถยนต์ที่ผลิตในประเทศเห็นได้จากราว 50% ของยอดขายรถยนต์ NEV ในไทยช่วง 8M/69 เป็นรถยนต์นำเข้า และ 2) ฐานการผลิตรถของไทยยังอยู่ในโลกเก่า (ICE) แตกต่างจากเทรนด์ทั่วโลกที่นิยมรถไฟฟ้า (NEV) มากขึ้น เห็นได้จาก 30% ของความต้องการรถยนต์ใหม่ทั่วโลกจะอยู่ในรูปแบบของ NEV ขณะที่ไทยยังผลิต NEV ได้เพียง 9%

 วีระยา ทองเสือ

 กณิศ อ่ำสกุล

  ศูนย์วิจัย Krungthai COMPASS

อุตฯ ยานยนต์ไทยมีแนวโน้มอยู่ในภาวะ “ผลิตน้อยกว่าขาย” 4 ปีติดต่อกัน

ตั้งแต่ปี 2566 เป็นต้นมา อุตฯ ยานยนต์ไทยเผชิญ“Production-Sales Gap” หรือ “ผลิตน้อยกว่าขาย” เกือบปีละ 100,000 คัน ค่าเฉลี่ยตั้งแต่ปี 2566-69 พบว่าไทยมียอดผลิตรถยนต์ปีละ 1.55 ล้านคัน ต่ำกว่ายอดขายซึ่งนับรวมทั้งในประเทศและส่งออกที่ปีละ 1.64 ล้านคัน อย่างมีนัยสำคัญ

ภาวะดังกล่าวสะท้อนภาคการผลิตรถยนต์ที่อ่อนแอ  โรงงานผลิตรถยนต์ในไทยมีอัตราการใช้กำลังการผลิต (CAPU) ลดลง ข้อมูลของสำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม (OIE) ระบุว่าอุตฯ ยานยนต์ไทยมี CAPU ลดลงจากจุดสูงสุดที่ 75% ในปี 2565 เหลือ 51% ในช่วง ม.ค.-ส.ค. 2569 หรือคิดเป็นการใช้กำลังการผลิตเพียงครึ่งหนึ่ง จากกำลังการผลิตรถยนต์ทั้งประเทศที่ 3 ล้านคันต่อปี/1

ในส่วนถัดไปจะมาวิเคราะห์ว่าอะไรเป็นสาเหตุของภาวะดังกล่าว? และอุตฯ ยานยนต์ไทยจะได้รับผลอย่างไรหากการผลิตรถยนต์ยังอยู่ในระดับต่ำอย่างต่อเนื่อง?

1อ้างอิง ส.อ.ท. ห่วงรถกระบะทรุดหนัก ฉุดห่วงโซ่อุตสาหกรรมไทย จี้รัฐเร่งฟื้นตลาด

ข้อมูล Balance Sheet คอนเฟิร์มภาวะหดตัว

“ผู้ประกอบการ “ไทย- ญี่ปุ่น-เยอรมัน” คือ 3 กลุ่มที่การผลิตหดตัวหนักสุด”

เพื่อยืนยันภาพการผลิตที่หดตัวลงของอุตฯ ยานยนต์ Krungthai COMPASS ได้จัดทำ เครื่องชี้ภาวะการผลิตจากข้อมูลงบการเงินของผู้ประกอบการในอุตฯ ยานยนต์ด้วยรายการ Cost of Goods Manufactured (COGM) ซึ่งแสดงถึงต้นทุนการผลิตสินค้าในแต่ละรอบบัญชี คำนวณจากสมการ COGS + Δ Inventory (ส่วนต่างระหว่างต้นงวดและปลายงวด) และปรับราคาด้วย PPI โดยกำหนดให้ COGM ในปีฐาน (ปี 2564) มีค่าเท่ากับ 100

COGM ชี้ในปี 2568 อุตฯ ยานยนต์ไทยมีการผลิตลดลง -10% จากปี 2564แบ่งเป็นผู้ประกอบการไทยที่ -19% ขณะที่ต่างชาติติดลบน้อยกว่าที่ -5% โดย COGM ให้ภาพที่สอดคล้องกันกับอัตราการใช้กำลังการผลิต (CAPU) ของอุตสาหกรรมยานยนต์ไทยซึ่งระบุว่าในช่วงปี 2568 จนถึงปัจจุบันจะอยู่ในระดับ 51% ลดลงจากปีฐาน (ปี 2564) ที่ 68% อยู่ราว 17%

นอกจากผู้ประกอบการไทยแล้ว COGM ยังพบว่าธุรกิจยานยนต์ญี่ปุ่น (JP) และเยอรมัน (DE)   ยังเผชิญภาวะการผลิตที่ติดลบหนักเช่นเดียวกัน โดย ผู้ประกอบการญี่ปุ่นซึ่งมีสัดส่วนต่อการผลิตทั้งหมดของอุตฯ        ยานยนต์ไทยที่ 46% มียอดการผลิตลดลง -7% ขณะที่ผู้ประกอบการเยอรมัน (สัดส่วน 2%) ก็ติดลบหนักถึงเกือบครึ่งหนึ่ง     ส่วนสหรัฐฯ (US) และจีน (CN) เป็นกลุ่มที่ภาคการผลิตปรับตัวสูงขึ้นเนื่องจากในช่วงที่ผ่านมามีการลงทุนในไทยเพิ่มขึ้น

ทำไมการผลิตรถยนต์ไทยถึงอยู่ในระดับต่ำ?

1 เพราะรถยนต์ไฟฟ้าจากจีนถูกนำเข้ามาแข่งขันกับรถยนต์ที่ผลิตในประเทศ

รถยนต์ไฟฟ้า (NEV นับรวม BEV และ PHEV) ที่ขายในไทยเกือบครึ่งหนึ่ง เป็นรถนำเข้าที่เข้ามาแย่งส่วนแบ่งตลาดรถยนต์ที่ผลิตในไทย โดยในช่วง 8 เดือนของปี 2569 ยอดขาย NEV สะสมอยู่ที่ 1.55 แสนคัน แต่ผลิตในไทยเพียง 0.79 แสนคัน นั่นหมายความว่า NEV ที่จำหน่ายในไทยเกือบ 50% เป็นรถนำเข้า ส่วนหนึ่งมาจากอัตราภาษีอากรนำเข้าของไทยในช่วงที่ผ่านมา ซึ่งเก็บ 0% กับรถยนต์ NEV ที่เอื้อต่อการนำเข้า

นอกจากปัจจัยด้านภาษีแล้ว การเร่งส่งออกรถยนต์ NEV สู่ตลาดโลกมากขึ้นเพื่อระบายกำลังการผลิตส่วนเกินของจีน ถือเป็นอีกหนึ่งแรงกดดันสำคัญ ที่ทำให้ยอดนำเข้ารถยนต์จากจีนเพิ่มขึ้น ข้อมูลจากสมาคมผู้ผลิตรถยนต์แห่งประเทศจีน (CAAM) รายงานว่าใน 9M/69 จีนส่งออกรถยนต์ NEV ไปทั่วโลกแล้ว 4 ล้านคัน ซึ่งถือเป็นระดับที่สูงกว่ายอดทั้งปี 2568 ที่ 2.6 ล้านคัน การส่งออกที่เพิ่มขึ้นของจีนมาจากทั้งปัญหากำลังการผลิต NEV ในจีน ตลอดจนกำลังซื้อในจีนที่ชะลอลงและสงครามราคาที่กดอัตรากำไร2 ทำให้ผู้ผลิตจีนหันไปพึ่งพาการส่งออกเพื่อระบายสต็อกส่วนเกิน

2 อ้างอิง China’s EV Export Explosion

2 เพราะฐานการผลิตรถของไทยยังอยู่ในโลกเก่า (ICE) ขณะที่รถไฟฟ้า (NEV) กำลังมียอดขายเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง

IEA คาดรถยนต์ NEV จะมีสัดส่วนเกือบ 30% ของยอดขายรถยนต์ใหม่ทั่วโลกในปี 2569 เพิ่มขึ้นราว 3 เท่า จากปี 25643 โดย มีแรงขับเคลื่อนสำคัญจากราคาจำหน่ายที่เข้าถึงได้มากขึ้น ค่าใช้จ่ายด้านพลังงานที่ต่ำกว่ารถน้ำมัน และนโยบายสนับสนุนของหลายประเทศ ทั้งมาตรฐานการปล่อยมลพิษและการลดการพึ่งพาน้ำมันนำเข้าเพื่อเสริมความมั่นคงทางพลังงาน ปัจจัยเหล่านี้มีส่วนสนับสนุนให้ยอดขาย NEV ทั่วโลกเพิ่มขึ้นจาก 6.6 ล้านคัน ในปี 2564 (9.4% ของยอดขายทั้งหมด) เป็น 23.3 ล้านคัน ในปี 2569 (28.6%) และยังมีแนวโน้มปรับตัวสูงขึ้นต่อเนื่องในอนาคต

แม้ยอดขายในตลาดโลกจะเปลี่ยนไปสู่ NEV มากขึ้น แต่รถยนต์ที่ผลิตในไทยเกือบ 75% ยังคงเป็นเครื่องยนต์สันดาป (ICE) ส่งผลให้ในระยะหลัง ยอดขายทั้งในและต่างประเทศจะเริ่มถูกแย่งตลาดจากรถยนต์ NEV โดยคาดว่ายอดผลิต NEV ในไทย จะอยู่ที่ 1.3 แสนคัน หรือเพียง 9% ของยอดผลิตรวมในปี 2569 ซึ่งต่ำกว่าสัดส่วนยอดขาย NEV ทั่วโลกที่ 28.6% อย่างมีนัย

3 อ้างอิง IEA: Global new car sales by powertrain, 2000-2026

เมื่อไม่สามารถผลิตรถยนต์เพื่อตอบสนองกระแสหลักของตลาดได้ จึงไม่แปลกที่รถยนต์ไทยจะมีพื้นที่แคบลงในตลาดโลก หากพิจารณาจากมูลค่าส่งออกรถยนต์ของไทยต่อมูลค่านำเข้ารถยนต์ทั่วโลก Krungthai COMPASS คาดว่าไทยจะมีส่วนแบ่งตลาดเหลือ 1.7% ในปี 2569 ลดลงจาก 2.1% ในปี 2564

เมื่อลงลึกในแต่ละตลาดส่งออกของไทย พบส่วนใหญ่เป็นการเสียส่วนแบ่งตลาดให้กับรถยนต์จากจีนเป็นหลัก มีรายละเอียดดังนี้

  • ออสเตรเลีย (AU): ส่วนแบ่งตลาด 28% ของมูลค่าส่งออกรถยนต์ของไทย สินค้าส่งออกหลัก ได้แก่ รถปิกอัพ รถบัส และรถบรรทุก ซึ่งมีสัดส่วนประมาณ 60% ของมูลค่าส่งออกรถยนต์ไปออสเตรเลีย โดยในรอบ 5 ปีที่ผ่านมา ไทยสูญเสียส่วนแบ่งตลาดราว -2.7% ขณะที่จีนมีส่วนแบ่งตลาดเพิ่มขึ้น 15.7%
  • ฟิลิปปินส์ (PH): มีขนาด 10% ของมูลค่าส่งออกรถยนต์ของไทย สินค้าส่งออกหลัก ได้แก่ รถยนต์นั่ง ICE (52%) โดยในรอบ 5 ปีที่ผ่านมา ไทยสูญเสียส่วนแบ่งตลาดราว -8% ขณะที่จีนมีส่วนแบ่งตลาดเพิ่มขึ้น 9.9%
  • ซาอุดีอาระเบีย (SA): มีขนาด 6% ของมูลค่าส่งออกรถยนต์ของไทย สินค้าส่งออกหลัก ได้แก่ รถยนต์นั่ง ICE (70%) ในรอบ 5 ปีที่ผ่านมา ไทยสูญเสียส่วนแบ่งตลาด -14.4% ขณะที่จีนมีส่วนแบ่งตลาดเพิ่มขึ้น 8.9%
  • เวียดนาม (VN): มีขนาด 5% ของมูลค่าส่งออกรถยนต์ทั้งหมดของไทย สินค้าส่งออกหลัก ได้แก่ รถยนต์นั่ง ICE (67%) ในรอบ 5 ปีที่ผ่านมา ไทยสูญเสียส่วนแบ่งตลาดราว -1% ขณะที่จีนมีส่วนแบ่งตลาดเพิ่มขึ้น 9.9%

ผลของยอดผลิตที่ต่ำต่อเนื่องอาจสร้างความเสี่ยงต่อการจ้างงาน

อุตฯ ยานยนต์ เป็น 1 ในอุตสาหกรรมที่มีความสำคัญต่อเศรษฐกิจไทย สะท้อนจากมูลค่าตลาดที่มีสัดส่วนกว่า 10% ของ GDP อีกทั้งยังมีจำนวนผู้ประกอบการกว่า 3,000 บริษัท และมีการจ้างงานถึง 800,000 คน

Krungthai COMPASS ประเมินว่า แรงงานกว่า 126,000 คน หรือราว 15.8% ของอุตสาหกรรมยานยนต์ไทย มีความเสี่ยงที่จะต้องย้ายไปทำงานในอุตสาหกรรมอื่นๆ หาก

  • ปริมาณการผลิตรถยนต์ไทยอยู่ในระดับต่ำต่อเนื่อง อาจกระทบการจ้างงาน 104,000 คน หรือ 13% ของอุตสาหกรรมยานยนต์ไทย โดยเฉพาะแรงงานในกลุ่มผู้ผลิตชิ้นส่วนที่พึ่งพาคำสั่งซื้อจากค่ายรถยนต์เป็นหลัก
  • ผู้ผลิตชิ้นส่วนไม่สามารถปรับตัวให้สอดรับกับกระแส NEV โดยเฉพาะในพาร์ทที่มีความเสี่ยงจะถูก Disrupt สูง อาทิ เครื่องยนต์ ICE ระบบน้ำมันเชื้อเพลิง ท่อไอเสีย และเกียร์ ซึ่งจะนำไปสู่ความเสี่ยงด้านการจ้างงาน 22,000 คน คิดเป็น 2.8% ของอุตสาหกรรมยานยนต์ไทย

Summary

การผลิตรถยนต์ของไทย 1 ในอุตสาหกรรมหลักของประเทศกำลังเผชิญภาวะ “ผลิตน้อยกว่าขาย”    เป็นปีที่ 4 ติดต่อกัน สะท้อนจากยอดผลิตเฉลี่ยในปี 2566-69 ซึ่งคาดว่าจะอยู่ที่ปีละ 1.55 ล้านคัน ต่ำกว่ายอดขาย      (นับรวมทั้งในประเทศ และส่งออก) ที่ปีละ 1.64 ล้านคัน อยู่ถึงเกือบปีละ 1 แสนคัน

ภาวะดังกล่าวส่งผลให้โรงงานผลิตรถยนต์ในไทยมี CAPU ในช่วง ม.ค.-ส.ค. 2569 เหลือเพียง 51% ลดลงจากจุดสูงสุดที่ระดับ 75% ในปี 2565 อย่างมีนัย ซึ่งสอดคล้องไปกับ เครื่องชี้ภาวะการผลิตจาก Balance Sheet ของผู้ประกอบการอุตฯ ยานยนต์ จากรายการ “COGM” ซึ่งช่วยยืนยันว่าในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา ผู้ประกอบการในอุตฯ ยานยนต์มีการผลิตลดลง -10% แบ่งเป็นผู้ประกอบการไทย -19% และต่างชาติ -5% โดยผู้ประกอบการญี่ปุ่น และเยอรมันคือ 2 สัญชาติที่การผลิตหดตัวหนักสุดที่ -7% และ -46% ตามลำดับ สวนทางกันกับผู้ประกอบการสหรัฐฯ และจีน เป็นกลุ่มที่ภาคการผลิตปรับตัวสูงขึ้น เนื่องจากในช่วงที่ผ่านมามีการลงทุนในไทยที่เพิ่มขึ้น

Krungthai COMPASS ประเมิน 2 แรงกดดันหลักต่อภาคการผลิตรถยนต์ของไทย ได้แก่

  • รถยนต์ไฟฟ้าจากจีนถูกนำเข้ามาแข่งขันกับรถยนต์ที่ผลิตในประเทศ เห็นได้จากราว 50% ของยอดขายรถยนต์ NEV ในไทยช่วง 8M/69 ที่ 1.55 แสนคัน นั้นเป็นรถยนต์นำเข้า ภาวะดังกล่าวมีสาเหตุหลักมาจากจีนมีการเร่งระบายรถยนต์ NEV สู่ตลาดโลกมากขึ้นเพื่อระบายกำลังการผลิตส่วนเกิน  ในช่วงที่ไทยมีการเก็บภาษีอากรขาเข้าในอัตรา 0% อย่างไรก็ดี ยังต้องจับตาการปรับโครงสร้างภาษีสรรพสามิตนำเข้ารถยนต์ไฟฟ้า เป็น 35% ตั้งแต่ 1 ม.ค. 2570 จะช่วยบรรเทาปัญหานำเข้าได้มากน้อยเพียงใด?
  • (2) ไทยยังเป็นฐานการผลิตรถยนต์ในโลกเก่า (ICE) แตกต่างจากเทรนด์ผู้บริโภคทั่วโลกที่นิยมรถไฟฟ้า (NEV) กันมากขึ้น IEA ประเมินว่า 30% ของความต้องการรถยนต์ใหม่ทั่วโลกจะอยู่ในรูปแบบของ NEV แต่เมื่อมองกลับมาที่ไทยพบว่าปัจจุบันไทยมีสัดส่วนการผลิต NEV เพียง 9% ภาวะดังกล่าวทำให้ไทยไม่สามารถตอบสนองความต้องการของตลาดได้ทั้งหมด และส่งผลต่อเนื่องให้ถูกแย่งส่วนแบ่งตลาดส่งออกให้กับประเทศอื่นๆ โดยเฉพาะจากจีน
  • สถานการณ์ดังกล่าว อาจส่งผลให้แรงงานกว่า 126,000 คน ในอุตสาหกรรมยานยนต์มีความเสี่ยงต้องย้ายไปทำงานในอุตสาหกรรมอื่น หากปริมาณการผลิตรถยนต์ของไทยอยู่ในระดับต่ำอย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน และผู้ผลิตชิ้นส่วนไม่สามารถปรับตัวให้สอดรับกับกระแส NEV